Βοσκαρουδάκι Αμούστακο (στον Χαρίλαό μου)

Νταξ...

ακριβώς ελληνικά δεν τα λες τα κρητικά, έλα όμως που (μέχρι την ανεξερτησία μας) δανειζόμαστε μερικές λέξεις από τους ελλαδίτες.

Ας είναι...

Η νταλίκα σήμερα, Κυριακή του γιαραμπή βλογάει τα στιβάνια του μ'έναν από τους μεγαλύτερους δάσκαλους την κρητικής μουσικής. Τον Κώστα Μουντάκη

Τον έναν δηλαδής από την ιερή τριανδρία του σύγχρονου ρεύματος της κρητικής μουσικής, με τους άλλους δύο να είναι ο Θανάσης ο Σκορδαλός και ο Ψαρονίκος ο Ξυλούρης. Με άλλα λόγια, οι μεγαλύτεροι λυράρηδες-τραγουδοποιοί τσι Κρήτης, οι γνήσιοι απόγονοι των ιστορικών προκατόχων τους.

Γεννήθηκε στα 1926 στον Αλφά του Μυλοποτάμου. Η καταγωγή του ήταν απ'τον Καλλικράτη Σφακίων. Τριών μηνών έμεινε ορφανός από πατέρα και, λόγω των οικονομικών δυσκολιών, αναγκάστηκε να διακόψει το σχολείο, στα 1938.

Στα 1943, δίνοντας ένα αρνί και 5 οκάδες τυρί, αγοράζει την πρώτη του λύρα. Κι'από κει ξεκινάει το μεγάλο και υπέροχο ταξίδι του στη μουσική. Παράλληλα όμως, για να επιβιώσει, κάνει οποιαδήποτε δουλειά του τύχει. Μια απ'αυτές ήταν και βοηθός ενός πλανόδιου μικροπωλητή. Αυτήν του την εμπειρία θα κάνει τραγούδι αργότερα, γράφοντας τον θρυλικό "Πραματευτή".

Δάσκαλοί του στη λύρα ήταν τα ιερά τέρατα της (άτυπης) σχολής του Ρεθύμνου, Ροδινός, Φουσταλιέρης και Καλαϊτζάκης.

Στα 1948 κατετάγη στην Χωροφυλακή, απ'όπου παραιτήθηκε στα 1953. Για 16 χρόνια (1953-1969) δουλεψε σε εργοστάσιο λιπασμάτων στην Δραπετσώνα.

Η πρώτη του ηχογράφησε έγινε στα 1955 και είχε πολύ μεγάλη επιτυχία. Τόση, που κατέληξε να είναι ο πιο ηχογραφημένος λυράρης κρητικής μουσικής.

Πέρα όμως από τις ηχογραφήσεις του, ο Μουντάκης ήταν δάσκαλος, κυριολεκτικά. Πράγματι, από τα 1975, όταν και αναγκάζεται για λόγους υγείας να σταματήσει τις εμφανίσεις, αποφάσισε ν'ασχοληθεί ενεργά με τη διδασκαλία της κρητικής μουσικής. Από το 1979 μέχρι το 1983, κατόρθωσε ν'ανοίξει τέσσερις σχολές λύρας στην Κρήτη, μία σε κάθε νομό ενώ, στα 1985, ιδρύει και το "Εθνικό Ωδείο" στην Αθήνα. Ταυτόχρονα, δίδασκε λύρα (αφιλοκερδώς) στην Παγκρήτια Ένωση.

Πέθανε τον Γενάρη του 1991 και τον πένθησε όλη η Κρήτη.

Ότι ακούσετε σήμερις, στο αφιέρωμά του, είναι γραμμένα απ'αυτόν. Κι'αυτό το λέω, γιατί πολλά απ'αυτά ίσως να τ'ακούσατε από άλλους, χωρίς να ξέρετε πως είναι δικά του. Κι'αν, λόγου χάρη, έχετε ακούσει τον Αργαλειό απ'τον Ψαρονίκο, πάει καλά. Να γνωρίσει όμως κάποιος το Βοσκαρουδάκι ή το Εζευγαρώσαν τα πουλιά από κάτι Χαρούληδες ή (ακόμα χειρότερα) από κάποιους Χαΐνηδες, είναι κρίμα κι'άδικο. Δεν είναι;

Αυτά και καλή μας Κυριακή.

Η ανάρτηση είναι αφιερωμένη αποκλειστικά στον Χαρίλαό μου, στο ταυρί μου τ'ανήμερο.

Εδώ το κατεβάζετε.

Τ' Αγρίμι Στέκει Στο Τζουγκρί

Αποχαιρετισμός

Γιάντα Σιωπάς Στον Πόνο Μου

Η Κοπελιά Κοπέλι

Μήλο Ζαρίφικό Μου

Ο Αργαλειός

Βοσκαρουδάκι Αμούστακο

Εγείραν Τα Κλωνάρια Μου

Άχι Και Σαραντάρισα

Τρώτε Και Πίνετε Άρχοντες

Ο Πραματευτής

Εζευγαρώσαν Τα Πουλιά

Στου Ψηλορείτη Θ' Ανεβώ

Κάνε Με Κυρά Γαμπρό

Ο Θάνατος Του Λυράρη

Όλου του κόσμου τσ'ομορφιές

Βοσκαρουδάκι αμούστακο στα όρη που γυρίζω
με το σεβντά σου αγάπη μου στέκω και ντουχιουντίζω

Να σε `βρισκα στην ερημιά μια μέρα που να βρέχει
και να’ ναι ο τόπος άβολος σπηλιάρι να μην έχει

Να `ρχεται μπόρα δυνατή να μη μπορεί αποσκιάσεις
και να φοβάσαι αμοναχή μη φύγω και με χάσεις

Να βρέχει να κουφοβροντά να ρίχνει κουκοσάλι
και ξεπαπούτσωτη να `ρθεις στην εδική μου αγκάλη

Να ανοίξω το ρασούλι μου να σε σφιχταγκαλιάσω
την αναπνιά σου να γροικώ τη μέση σου να πιάσω

Να ξεσκεπάσω από κορφής τα κατσαρά μαλλιά σου
να σεβαστώ και να γροικώ τσι χτύπους τσι καρδιάς σου

Να λέω Παναγία μου, ποτέ μη ξαστεριάσει
και μπόρα να ξημερωθεί και να ξαναβραδιάσει
ποιός βρίχνει τέτοιο θησαυρό και θέλει να τον χάσει....

Μουντάκης - Βοσκαρουδάκι Αμούστακο

Ψαρονίκος - Ανυφαντού

Αλεξάκης - Όλου Του Κόσμου Τσ' Ομορφιές

Μανολιούδης - Μοιάζεις Με την Γλυκειά Αυγή

Σκουλάς - Για Σε Μπαξέ Μου Τραγουδώ

Σκορδαλός - Ιντα 'Χεις Πάλι Δυστυχη

Μπικάκης - Με Τσι Καρδιάς Μου Τον Παλμό

Αλεφαντινός/Παπαδάκης - Πέρασε Κείνος Ο Καιρός

Κατσαμάδες - Λόγια Δεν Βρίχνω

Παπαδάκης - Η Σκέψη Μου Ξεφάντωσε

Ψαρονίκος - Καυγάδες Με Το Γιασεμί

Κακλής - Γλυκά Γλυκοχαράματα

Δερμιτζογιάννης/Αββυσινός - Πηδιχτός Στειακός

 

Τα συρτά

Τι καλύτερος τρόπος να στείλουμε τον Απρίλη από κει που 'ρθε;

Όπως ακριβώς έστειλε τους χρυσαυγίτες η Βιάννος.

Τα συρτά του Ψαραντώνη και καλημέρα, καλή βδομάδα και, οσονούπω, καλό Μάη. Από κάθε άποψη.

Τάφο θα κάμω την καρδιά

Καλημέρα κοπέλια μου

Καιρό το 'θελα να κάμω ένα αφιέρωμα σε τούτον δω τον σύντεκνο.

Αλλά δεν ήρθε ακόμα η ώρα. Μαζεύεται υλικό.

Προς το παρόν, και σαν ορντέβρ που λέμε και στο Λασίθι, θέλω σήμερα να σας χαρίσω έναν σπάνιο δίσκο.

Οι Πηγές είναι ο τρίτος studio δίσκος του Ψαραντώνη (κατά κόσμον Αντώνης Ξυλούρης). Κυκλοφόρησε στις 2 Μάρτη του 1976 και θεωρείται από τους πολύ μεγάλους δίσκους της δικιάς μας μουσικής. Της κρητικιάς.

Μαζί του ο αδελφός του Ψαρόγιαννης (Γιάννης Ξυλούρης) και ο Γρηγόρης ο Χατζάκης στα λαούτα.

Τίποτα άλλο προς το παρόν.

Βάλτε μια ρακή και ξά μας

Τάφο Θα Κάμω την Καρδιά

Μωρέ Συ Που Κατέβαινες

Πραματευτής Κατέβαινε

Ερωτόκριτος

Τα Μάγουλά Σου Λάκκο

Εκειά Που Φτάνει Η Χέρα σου

Η Πέτρα Της Τιμής

Η Ευχή Της Μάνας

Δέκα Χριστώ Μαρτύρια

Τίμιο Ξύλο Να Βαστά

 

Καστελολευτέρης (Άστρα Μη Με Μαλώνετε)

Καλημέρα σύντεκνοι.

Καιρό το έλεγα μα δεν το έκαμα. Κι'αφού απόειδα, είπα να το τελέψω.

Εξύπνησα που λέτε ντελόγο, άνοιξα τα μάθια μου, έριξα λίγο ταμπάκο στο μπέτη μου, μπουρμπούρισα τσι χοχλιοί, έριξα τα γεώμηλα στον οφτό και αποκάθησα να σας πω μιαν ιστορία.

Ο Κύριος που βλέπετε σε πρώτο πλάνο, με το μαντολίνο στο χέρι, σ'αυτή τη σπάνια φωτογραφία (μερσώ σε Νέλλυ), είναι ένας από τους μεγαλύτερους κρητικούς μουσικούς. Ο Λευτέρης ο Καμπουράκης, ο Καστελολευτέρης με τ'όνομα.

Γεννήθηκε στα 1922 στον Ρουφά Καινουρίου (νομός Ηρακλείου) και αποτέλεσε σημείο αναφοράς για την ξακουστή "σχολή της Μεσσαράς", αφού υπήρξε συμπαίχτης του ονόματος-θρύλου της κρητικής μουσικής, του Λευτέρη του Μανασάκη (ή Γαλλιανού), που τον βλέπετε όρθιο στην φωτογραφία με την λύρα στα χέρια.

Ο Καστελολευτέρης έπαιζε εξίσου καλά και τη λύρα. Και την έπαιζε ο παράουλος μέχρι τα 80 του, λίγο πριν πεθάνει δηλαδή, στα 2003.

Γιατί τα λέμε όλα αυτά; Μα γιατί ο Καστελολευτέρης είναι ο δημιουργός ενός από τα σημαντικότερα διαμάντια της πραγματικής κρητικής μουσικής. Και λέω "πραγματικής" σε αντίθεση με κάποιους Χαϊ(βα)νηδες, που προσπαθούν να πείσουν όσους μπορούν πως υπάρχει και "έντεχνη" κρητική (ή γενικά δημοτική) μουσική. Μπλιαξ και πάμε παρακάτω.

Ο λόγος για το Άστρα Μη Με Μαλώνετε σύντεκνοι. Τραγούδι που έγραψε ο Καστελολευτέρης στα 1946 με μαντινάδες που κρατούσε απ'τον παππού του. Ο αστικός μύθος θέλει αυτές τις μαντινάδες να έρχονται από έναν βοσκό που του αρνήθηκαν την καλή του, λόγω της ταπεινής του καταγωγής. Εμένα μου τον διηγήθηκαν κάτι γερόντια στις Αρχάνες (Ηρακλείου Κρήτης) κι'έκανα πως τον επίστεψα γιατί με συγκινεί. Εσείς πιστέψτε ότι θέτε.

Ο ρυθμός του είναι ανέρωτη κι'ατόφια κοντυλιά και, αν θέμε να το προσδιορίσουμε χορευτικά, είναι κλασσικός συρτός σιγανός. 

Σήμερα η νταλίκα δεν θα σας χαρίσει το πρωτότυπο μαγικό διαμάντι. Όχι γιατί δεν θέλει, όχι, όχι. Απλά γιατί περιμένω να μαζέψω υλικό από τον Καστελολευτέρη για να του κάμω αφιέρωμα, όπως του αξίζει,

Θα σας χαρίσω όμως τις 4 καλύτερες διασκευές του. Θα παρατηρήσετε πως λείπει αυτή του Λυδάκη. Αυτός ο καλός κύριος καλά θα κάνει να απέχει από τα γνήσια κρητικά τραγούδια και ν'ασχοληθεί τα "αχ πονάω από αγάπη" και λοιπά νταλκαδιάρικα.

Ξεκινάμε με τον μοναδικό και ανεπανάληπτο Βαγγέλη Πυθαρούλη, τον φίλο μου, τον σύντεκνό μου κι'έναν από τους πιστότερους και σοβαρότερους μουσικούς του νησιού.

Συνεχίζουμε μ'άλλον έναν ατόφιο. Τον Στέλιο τον Μπικάκη που μας το χάρισε με τη μαγική του λύρα και τη μοναδική μπάσα φωνή του.

Σειρά παίρνει ο Μιχαλιός ο Τζουγανάκης και η εξαίσια άποψή του επί του θέματος.

Και τελειώνουμε μ'ένα ακόμα μεγάλο Κύριο της κρητικής (και όχι μόνο) μουσικής. Τον Χαράλαμπο τον Γαργανουράκη. Δικό σας και με τις υγείες μας.